Τι είναι το φελιζόλ (EPS); Υλικό και μόνωση
Σύντομη απάντηση: το φελιζόλ είναι η κοινή ονομασία του EPS, της διογκωμένης πολυστερίνης. Στη Γερμανία λέγεται Styropor, που είναι εμπορικό σήμα. Το υλικό είναι πλαστικό και αποτελείται κατά περίπου 98% από αέρα. Ο αέρας που είναι εγκλωβισμένος στα κελιά παρέχει τη μόνωση. Γι' αυτό τα κουτιά EPS κρατούν τα προϊόντα τόσο καλά δροσερά.
Σε αυτό το άρθρο θα δείτε από τι αποτελείται το υλικό, πώς διαφέρει από το XPS (Styrodur) και ποιες είναι οι συνήθεις τιμές πυκνότητας και θερμικής αγωγιμότητας. Στη συνέχεια θα δείτε τι σημαίνουν αυτά στην πράξη για ένα κουτί φελιζόλ.
Τι είναι το φελιζόλ;
Το Styropor ήταν αρχικά εμπορικό σήμα της BASF. Σύμφωνα με τη Wikipedia, τα δικαιώματα του σήματος διαχειρίζεται από τη δεκαετία του 1980 η γερμανική βιομηχανική ένωση Industrieverband Hartschaum (IVH). Παρ' όλα αυτά, το όνομα έχει γίνει κοινή ονομασία, όπως το Tempo για τα χαρτομάντιλα.
Ο τεχνικός όρος είναι EPS, διογκωμένη πολυστερίνη. Στην καθημερινή χρήση, φελιζόλ, Styropor και EPS σημαίνουν το ίδιο πράγμα. Γι' αυτό χρησιμοποιούμε παράλληλα τους όρους.
Από τι αποτελείται το φελιζόλ;
Το φελιζόλ αποτελείται από πολυστερίνη. Μετά τη διόγκωση, σύμφωνα με τον οδηγό του IVH, αποτελείται κατά περίπου 98% από αέρα. Το στερεό μέρος είναι επομένως πολύ μικρό.
Το υλικό παράγεται σε τρία στάδια:
- Κόκκοι. Η παραγωγή ξεκινά από μικρούς κόκκους πολυστερίνης που περιέχουν αέριο διόγκωσης. Συχνά αναφέρονται το πεντάνιο, το κυκλοπεντάνιο ή το διοξείδιο του άνθρακα.
- Διόγκωση. Με θερμότητα, συνήθως ατμό, οι κόκκοι διογκώνονται σε πολλαπλάσιο του αρχικού τους όγκου.
- Συγκόλληση. Στο καλούπι, οι διογκωμένοι κόκκοι συγκολλούνται μεταξύ τους σε μπλοκ, πλάκες ή διαμορφωμένα τεμάχια, όπως ένα κουτί.
Στο σημείο θραύσης βλέπετε ξανά τους κόκκους. Το EPS μοιάζει με πολλούς μικρούς κόκκους ενωμένους μεταξύ τους.
Είναι το φελιζόλ πλαστικό;
Ναι. Η πολυστερίνη είναι πλαστικό. Το φελιζόλ είναι επομένως πλαστικό σε διογκωμένη μορφή. Για το πώς το απορρίπτετε, διαβάστε το άρθρο απόρριψη και ανακύκλωση φελιζόλ.
Φελιζόλ, EPS και Styrodur: οι διαφορές
Οι όροι συχνά μπερδεύονται. Το Styropor και το Styrodur είναι και τα δύο εμπορικά σήματα της BASF, αλλά πρόκειται για δύο διαφορετικούς αφρούς.
| Όρος | Σημαίνει | Παραγωγή | Εμφάνιση |
|---|---|---|---|
| Styropor | Εμπορικό σήμα για EPS | Κόκκοι που διογκώνονται και συγκολλούνται μεταξύ τους στο καλούπι | Λευκό ή γκρι |
| EPS | Διογκωμένη πολυστερίνη (τεχνικός όρος) | Όπως το Styropor | Λευκό ή γκρι |
| Styrodur | Εμπορικό σήμα για XPS (εξηλασμένη πολυστερίνη) | Πολυστερίνη που τήκεται, διογκώνεται και εξωθείται μέσα από ακροφύσιο | Πράσινο στη BASF, σε άλλους κατασκευαστές και μπλε ή ροζ |
Το XPS είναι πυκνότερο και απορροφά λιγότερο νερό. Ο ιστότοπος Baustoffshop αναφέρει για XPS με μακροχρόνια εμβάπτιση μόλις περίπου 0,7 % κατ' όγκο. Για συσκευασίες αυτό είναι ασυνήθιστο. Για τα ισοθερμικά κουτιά χρησιμοποιείται EPS, επειδή είναι ελαφρύ, διαμορφώνεται εύκολα και μονώνει καλά.
Οι ιδιότητες του EPS με λίγα λόγια
Πυκνότητα
Η πυκνότητα του EPS διαφέρει πολύ. Σύμφωνα με τη Wikipedia κυμαίνεται από περίπου 15 kg/m³ για μόνωση κτιρίων έως 90 kg/m³ σε προϊόντα όπως τα κράνη του σκι. Όσο υψηλότερη η πυκνότητα, τόσο πιο σκληρό αλλά και βαρύτερο είναι το τεμάχιο. Για τη μόνωση μετράει τόσο η πυκνότητα όσο και το πάχος του τοιχώματος.
Θερμική αγωγιμότητα
Ο συντελεστής θερμικής αγωγιμότητας (λ) δείχνει πόση θερμότητα άγει ένα υλικό. Όσο χαμηλότερη η τιμή, τόσο καλύτερα μονώνει το υλικό.
| Υλικό | Θερμική αγωγιμότητα σε W/(m·K) | Πηγή |
|---|---|---|
| Λευκό EPS | 0,035 έως 0,040 | Wikipedia, οδηγός IVH |
| Γκρι EPS (με γραφίτη) | περίπου 0,032 | Wikipedia, οδηγός IVH |
| XPS (Styrodur) | 0,033 έως 0,035 | Baustoffshop |
Πρόκειται για τιμές δομικών πλακών. Στα κουτιά, το αποτέλεσμα εξαρτάται επιπλέον από το πάχος του τοιχώματος, το καπάκι και το κλείσιμο.
Θερμοκρασία
Το EPS είναι κατάλληλο για συνεχή χρήση έως περίπου 70 °C. Σύμφωνα με τη Wikipedia, η γήρανση επιταχύνεται από τους 55 °C. Μην αφήνετε λοιπόν τα κουτιά στον ήλιο, μέσα σε αυτοκίνητο που ζεσταίνεται, ή κοντά σε πηγές θερμότητας.
Σε τι χρησιμοποιείται το EPS;
Θα συναντήσετε το EPS σε πολλά μέρη. Τα πιο γνωστά είναι οι μονωτικές πλάκες για προσόψεις, τοίχους και στέγες. Έπειτα υπάρχουν οι συσκευασίες, όπως τα διαμορφωμένα τεμάχια γύρω από ηλεκτρονικές συσκευές, το υλικό πλήρωσης σε δέματα και τα κουτιά για προϊόντα υπό ψύξη. Οι απαιτήσεις διαφέρουν: στις κατασκευές μετράνε η μονωτική αξία και η πυρασφάλεια, στη συσκευασία το βάρος, η προστασία από κρούσεις και η διατήρηση της θερμοκρασίας. Γι' αυτό η πυκνότητα και το σχήμα διαφέρουν ανάλογα με το προϊόν.
Γιατί τα κουτιά EPS μονώνουν τόσο καλά;
Η θερμότητα μεταφέρεται με τρεις τρόπους: με αγωγή, με μεταφορά και με ακτινοβολία. Στο EPS ο αέρας βρίσκεται σε μικροσκοπικά κλειστά κελιά. Σχεδόν δεν μπορεί να κινηθεί και άγει κακώς τη θερμότητα. Το ίδιο το υλικό είναι μόνο ένα μικρό μέρος. Έτσι το κρύο μένει μέσα στο κουτί και η θερμότητα απ' έξω εισχωρεί μόνο αργά.
Στην πράξη αποφασίζει το πάχος του τοιχώματος. Στη γκάμα μας θα βρείτε κουτιά φελιζόλ με πάχος τοιχώματος από 15 έως 50 mm. Ενδεικτικές τιμές από τις πρακτικές δοκιμές μας σε εξωτερική θερμοκρασία περίπου 20 °C:
| Κατασκευή | Διάρκεια ψύξης (ενδεικτική τιμή) |
|---|---|
| Λεπτό τοίχωμα (20 mm) με 2 παγοκύστες gel | 8 έως 12 ώρες |
| Παχύ τοίχωμα (40 mm) με 2 παγοκύστες gel | 24 έως 36 ώρες |
| Παχύ τοίχωμα (40 mm) με 4 παγοκύστες gel | 36 έως 48 ώρες |
| Παχύ τοίχωμα (50 mm) με ξηρό πάγο | 48 έως 72 ώρες (κατεψυγμένο) |
Πρόκειται για τιμές εμπειρίας και όχι για εγγύηση. Η εξωτερική θερμοκρασία, ο βαθμός πλήρωσης και η προψύξη επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Περισσότερα στο άρθρο πόσο καιρό παραμένει κρύο ένα κουτί φελιζόλ.
Κουτιά EPS στην ψυκτική αλυσίδα
Για τρόφιμα και φάρμακα μετράει μια σταθερή θερμοκρασία σε όλη τη διαδρομή. Ένα κουτί EPS ζυγίζει λίγο, απορροφά κρούσεις και συνδυάζεται εύκολα με παγοκύστες gel. Για σύντομες αποστολές αρκεί συχνά ένα λεπτό τοίχωμα. Για μεγάλες διαδρομές ή καλοκαιρινή ζέστη επιλέξτε καλύτερα παχύ τοίχωμα. Για το ποιο μέγεθος ταιριάζει, διαβάστε το άρθρο πώς να επιλέξετε το σωστό μέγεθος κουτιού.
Σε τι πρέπει να προσέξετε σε ένα κουτί EPS;
- Πάχος τοιχώματος. Αυτό καθορίζει πόσο καιρό διατηρείται η θερμοκρασία. Επιλέξτε πάχος που ταιριάζει στη διάρκεια της μεταφοράς.
- Εσωτερικές αντί για εξωτερικές διαστάσεις. Μετράει ό,τι χωράει πραγματικά. Ένα κουτί 4,7 λίτρων με τοίχωμα 30 mm έχει εξωτερικές διαστάσεις 300 x 200 x 200 mm, αλλά εσωτερικά μόλις 240 x 140 x 140 mm.
- Οπές αποστράγγισης. Τα κουτιά χωρίς οπές ταιριάζουν και σε υγρά προϊόντα. Τα κουτιά με οπές αφήνουν το νερό από το λιωμένο πάγο να φεύγει.
- Εξωτερικό χαρτοκιβώτιο. Για αποστολή και στοίβαξη, ένα κατάλληλο χαρτοκιβώτιο προστατεύει από κρούσεις.
- Ψυκτικό μέσο. Παραγγείλετε αμέσως και παγοκύστες.
Καίγεται το φελιζόλ; Είναι εύφλεκτο;
Ναι, το φελιζόλ είναι εύφλεκτο. Σύμφωνα με το EN 13501-1, το EPS εντάσσεται στην ευρωπαϊκή κατηγορία πυραντίστασης Ε. Ως μονωτικό υλικό κτιρίων, το EPS συνήθως περιέχει επιβραδυντικό φλόγας. Σύμφωνα με τον οδηγό του IVH, ένα τέτοιο μονωτικό υλικό θεωρείται δύσκολα αναφλέξιμο (B1 κατά DIN 4102).
Το αν μια συγκεκριμένη συσκευασία περιέχει επιβραδυντικό φλόγας εξαρτάται από το προϊόν. Δείτε το τεχνικό φύλλο του προϊόντος ή ρωτήστε μας. Στην πράξη ισχύει: κρατήστε τα κουτιά μακριά από γυμνή φλόγα, τσιγάρα, θερμαντικά σώματα και εργασίες συγκόλλησης. Μην καίτε υπολείμματα στο τζάκι ή στον κήπο.
Συχνές ερωτήσεις για το φελιζόλ και το EPS
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ Styropor και EPS;
Το Styropor είναι εμπορικό σήμα, το EPS είναι ο τεχνικός όρος. Και τα δύο σημαίνουν διογκωμένη πολυστερίνη. Στην καθημερινή χρήση σημαίνουν το ίδιο.
Είναι το Styropor το ίδιο με το Styrodur;
Όχι. Το Styropor είναι EPS, το Styrodur είναι XPS. Οι δύο αφροί παράγονται με διαφορετικό τρόπο. Το XPS είναι πυκνότερο και απορροφά λιγότερο νερό.
Είναι το φελιζόλ πλαστικό;
Ναι. Το φελιζόλ αποτελείται από πολυστερίνη, που είναι πλαστικό, και από περίπου 98% αέρα.
Πόσο καλά μονώνει το φελιζόλ;
Το λευκό EPS φτάνει σε θερμική αγωγιμότητα περίπου 0,035 έως 0,040 W/(m·K), το γκρι EPS περίπου 0,032. Χαμηλότερη τιμή σημαίνει καλύτερη μόνωση.
Είναι το φελιζόλ εύφλεκτο;
Ναι. Κρατήστε το μακριά από γυμνή φλόγα. Το μονωτικό υλικό με επιβραδυντικό φλόγας θεωρείται δύσκολα αναφλέξιμο, ενώ μια συσκευασία δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι.
Γιατί τα κουτιά φελιζόλ κρατούν τα προϊόντα δροσερά για τόσο πολύ;
Ο αέρας σε κλειστά κελιά άγει κακώς τη θερμότητα. Με παχύ τοίχωμα και παγοκύστες gel η θερμοκρασία μένει σταθερή για πολλές ώρες.
Βρείτε το κατάλληλο κουτί φελιζόλ
Χρειάζεστε κουτιά για αποστολές υπό ψύξη; Στα κουτιά φελιζόλ της γκάμας μας θα βρείτε πολλά μεγέθη και πάχη τοιχώματος, από δική μας παραγωγή από το 1972. Αναζητάτε επαναχρησιμοποιήσιμη εναλλακτική; Δείτε τα κουτιά EPP.
